https://hdl.handle.net/20.500.12619/68005 2026-04-14T23:27:11Z https://hdl.handle.net/20.500.12619/102524 Yemen iç savaşında yerel aktörlerin rolü ve barış inşası sürecine katılımları = The role of local actors in Yemen civil war and their participation in the peacebuilding process Artar, Emirhan Bu çalışmada Arap isyanlarının 2011 yılında Yemen'e sıçraması, barışçıl bir şekilde başlayan toplumsal gösterilerin daha sonra hükümetin müdahaleleri sonucu iç savaşa evirilmesi ve sonrasındaki iç savaş süreci ve barış girişimleri yerel aktörler üzerinden, aktörlerin tarihsel süreçteki konumları, ideolojileri ve yapıları ele alınarak incelenmektedir. İç savaşa taraf olan yerel aktörlerin tarihsel süreçteki konumları ve devletle olan ilişkileri, 2015 yılında başlayan iç savaşta ve sonrasında gerçekleştirilmeye çalışılan barış müzakerelerinde aktörlerin konum ve tutumlarını belirlemiştir. Bu varsayımdan hareketle çalışmada öncelikle yerel aktörlerin tarihsel arka planları ve yapıları incelenmiştir. Bu amaçla, aktörlerin iç savaştaki motivasyonlarının anlaşılabilmesi adına ülkenin yakın siyasi tarihinde gerçekleşen olaylardaki pozisyonlarına da yer verilmiştir. Sonrasında iç savaştaki rollerinin daha iyi anlaşılabilmesi ve iç savaştaki artan veya azalan etki alanlarının ortaya konulabilmesi için aktörlerin pozisyonları Arap isyanları süreci öncesi ve sonrası olarak karşılaştırılmaya tabi tutulmuştur. Bu karşılaştırma neticesinde Husiler, Güneyliler ve AYEK'in ülkede etkinlik alanını geçmişe nazaran artırdığı; merkezi hükümetin ise etki alanının daraldığı görülmüştür. Son olarak ise yerel aktörlerin barış müzakereleri sürecindeki tutumları incelenmiştir. Bu süreçte ise özellikle Husiler ile hükümet arasındaki müzakerelerde tarafların fiziki ve hukuki konumlarının etkili olduğu görülmektedir. Bu incelemeler yapılırken literatür taraması sonucu elde edilen kitap, makale, rapor ve haber gibi kaynaklar kullanılmıştır. Yapılan bu incelemeler sonucunda ise aktörlerin tarihsel derinliğe sahip sorunlarının iç savaşı ve barış müzakerelerini etkilediği görülmüştür.; In this study, the spread of the Arab uprisings to Yemen in 2011, the transformation of the peaceful social demonstrations into a civil war as a result of the government's interventions, and the subsequent civil war process and peace initiatives are analyzed through local actors, their positions, ideologies and structures in the historical process. The historical positions of the local actors involved in the civil war and their relations with the state have determined the positions and attitudes of the actors in the civil war that started in 2015 and the peace negotiations attempted to be realized afterwards. Based on this assumption, the study first analyzed the historical background and structure of local actors. For this purpose, the positions of the actors in the events that took place in the country's recent political history were also included in order to understand their motivations in the civil war. Then, in order to better understand their roles in the civil war and to reveal their increasing or decreasing spheres of influence in the civil war, the positions of the actors were compared before and after the Arab uprisings. As a result of this comparison, it is seen that the Houthis, Southerners and AQAP have increased their sphere of influence in the country compared to the past, while the central government's sphere of influence has shrunk. Finally, the attitudes of local actors in the peace negotiations process were analyzed. In this process, it is seen that the physical and legal positions of the parties are effective especially in the negotiations between the Houthis and the government. While conducting this analysis, sources such as books, articles, reports and news obtained from the literature review were used. As a result of these analyzes, it was seen that the problems of the actors with historical depth affected the civil war and peace negotiations. 06.03.2018 tarihli ve 30352 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Yükseköğretim Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile 18.06.2018 tarihli “Lisansüstü Tezlerin Elektronik Ortamda Toplanması, Düzenlenmesi ve Erişime Açılmasına İlişkin Yönerge” gereğince tam metin erişime açılmıştır. 2023-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12619/102523 The Middle East Regional System and its implications for the Egyptian-Turkish relations (2013-2021) = Ortadoğu Bölgesel Sistemi ve 2013-2021 arasında Mısır-Türk ilişkilerine etkileri Deyap, Tarek Bu tez ile uluslararası ilişkilerdeki sistemler yaklaşıma da dayalı olarak Ortadoğu bölgesel sisteminin, 2013'ten 2021'e kadar olan dönemde Mısır-Türkiye ilişkilerinin gidişatını etkilemeye ne ölçüde katkıda bulunduğu incelenmektedir. Tez, iki ülke arasında 2013-2021 arasındaki ikili ilişkilerin gelişimine ek olarak, metodolojiyi ve bölgesel bir sistem olarak OrtaDoğu'yu içeren bir giriş ile başlamaktadır. Dört ana bölüm ise, bölgesel sistemin dört bileşenine (yapı, aktörler, kurumlar ve etkileşimler) bağlı olarak Ortadoğu Bölgesel Sistemin (MERS) bu ikili ilişkileri etkilemeye nasıl katkıda bulunduğunu incelemektedir. Temmuz 2013'te Türk ve Mısır ilişkilerindeki kopuşun nedeni olarak iç faktör rol oynarken, bu tez, Ortadoğu bölgesel sisteminde temsil edilen dış faktörün ilk olarak bu gerilimin 2013-2020 arasında uzaması ve derinleşmesine, ikinci olarak bu gerilimin 2021'de dinmesine, üçüncü olarak ise 2021 sonuna kadar diplomatik ilişkileri büyükelçi seviyesine dönüşünü engellemeye katkı sağladığı sonucuna ulaşır. Son olarak, iki ülkenin bölgesel sistemdeki bölgesel güçler olarak konumu nedeniyle, bölgesel faktör genellikle ilişkilerini gerginleştirmeye zorlar; Bu bağlamda araştırmacı, iki ülkenin bölgesel iklimden kaynaklanan gerilimi nasıl aşabilecekleri konusunda önerilerde bulunmaktadır. Bu da iki ülkenin bölgesel ve ikili ilişkiler çerçevesinde işbirliğini büyütmesi çerçevesinde gerçekleşecektir.; The thesis examines the extent to which the Middle East regional system (MERS) contributed to influencing the path of Egyptian-Turkish relations during the period from 2013 to 2021, based on systems approach in international relations. The thesis starts with an introduction includes the methodology and the nature of the Middle East as a regional system, in addition to the development of the bilateral relations between the two countries during 2013 and 2021, while the four main chapters address how MERS contributed to influencing these relations, depending on the four components of regional system, the structure, actors, institutions, and interactions. The thesis concludes that while the internal factor represented in the overthrow of Morsi's rule in Egypt was the reason of the outbreak of the tension in Egyptian-Turkish relations in July 2013, the external factor, represented in MERS has contributed to, first, prolonging and deepening this tension during the period from 2013 to 2020, second, to calming this tension during 2021, and third to preventing the restoration of their diplomatic relations at the ambassadorial level until the end of 2021. Finally, due to the two countries' position in the structure of the MERS as competitor regional powers, the regional factor pushes towards straining their relations. In this context, the researcher suggests some recommendations for the two countries to overcome the tension stemming from the regional environment, which can lead to maximizing the cooperation between them at the bilateral and regional levels. 06.03.2018 tarihli ve 30352 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Yükseköğretim Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile 18.06.2018 tarihli “Lisansüstü Tezlerin Elektronik Ortamda Toplanması, Düzenlenmesi ve Erişime Açılmasına İlişkin Yönerge” gereğince tam metin erişime açılmıştır. 2023-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12619/102522 Ak Parti döneminde liberal kurumsalcı yaklaşımı çerçevesinde İran-Türkiye ekonomik ilişkileri (2010-2020) = Iran-Turkey economic relations within the framework of the liberal institutionalism approach during the AK Party era (2010-2020) Shirazi, Mohammad Mehdi Bu çalışmanın amacı, İran-Türkiye arasındaki ekonomik ilişkileri, AK Parti'nin iktidara gelmesiyle birlikte 2010-2020 döneminde liberal kurumsalcılık yaklaşımı çerçevesinde test etmektir. Çalışmanın temel araştırma sorusu, liberal kurumsalcı yaklaşımı çerçevesinde İran-Türkiye ekonomik ilişkilerinin istenilen düzeyin altında kalmasının nedenleri açıklamaktır. Liberal kurumsalcı yaklaşım, devlet aktörüne odaklanmasına rağmen, iki ülke arasındaki ekonomik işbirliğinin yüksek ve kurumsal bir çerçeveye ulaşması için devletlerin dış politika yaklaşımlarının yanı sıra ulus-ötesi işbirliği ve uluslararası rejimlerin etkisini de önemli faktörler olarak kabul eder. Bu yaklaşım, ulus-ötesi ilişkiler, karmaşık karşılıklı bağımlılık ve uluslararası rejimler bağlamında kurumsal ekonomik ilişkilerin geliştirilebileceğini öngörür. İran ve Türkiye'nin ekonomik ilişkilerine farklı perspektiften bakmamıza yardımcı olacak bu yaklaşımla iki ülkenin ekonomik ilişkilerine devlet içi, bölgesel ve uluslararası sistem bazlı faktörlerin hepsinin etkili olduğu gözlüğüyle bakılmaktadır. İki ülkenin ekonomik ilişkilerine devlet içi, bölgesel ve uluslararası sistem bazlı faktörlerin hepsinin önemli olmasına rağmen, ikili ekonomik işbirliklerinde en önemli faktör bölgesel düzeyde gelişen pozitif ve negatif gelişmelerin etkisi olacaktır. Tezin teorik bölümünde, İran-Türkiye ekonomik ilişkilerinin liberal kurumsalcı yaklaşımın temel unsurları ve analiz düzeyleri bağlamında nasıl bağlantı kurulabileceği anlatılmaktadır. Daha sonra, 2000'li yıllarda AK Parti'nin iktidara gelmesiyle birlikte gelişen ekonomik işbirliğinin temel faktörleri analiz edilmektedir. Bu dönemde, ikili ekonomik işbirliğinde ilk olarak devlet içi faktörün pozitif bir seyir izlemesi etkili olmuştur. Ancak, dönemin ilerleyen zamanlarında bölgesel ekonomik işbirliği faktörü diğer faktör düzeylerine göre daha ağırlık kazanmış ve ekonomik işbirliğine katkıda bulunmuştur. 2010'lu yıllarda, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkileri etkileyen bölgesel bir faktör olan Suriye krizi ve ardından gerginleşen devlet içi ve uluslararası faktörler nedeniyle önceki dönemde kaydedilen olumlu ekonomik adımlar zarar görmüştür. Bununla birlikte, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkileri etkileyen olumsuz faktörlere rağmen, iki taraf ekonomik işbirliği alanlarını siyasi-güvenlik alanlarından ayrı tutmaya devam etmiştir. Bu dönem, 2010'larda liberal kurumsalcılık çerçevesinde kısmen yerleşen işbirliği dönemi olarak incelenecektir. Nitekim bu yaklaşım çerçevesinde hareket ettiğimizde, iki ülkenin 2000'li yıllarda liberal kurumsalcı yaklaşıma daha uygun gelişmeler yaşadığı, ancak 2010'lu yıllarda liberal kurumsalcılığın kısmen işletilmediği sonucuna varılmıştır.; The purpose of this study is to test the economic relationship between Iran and Turkey within the framework of liberal institutionalism from 2010-2020, following the AK Party's rise to power. The main research question of the study is to explain the reasons why Iran-Turkey economic relations fall below the desired level within the framework of liberal institutionalism. While the liberal institutionalism approach focuses on the state actor, it also considers transnational cooperation and the influence of international regimes as important factors in achieving a high level of institutional economic cooperation between the two countries. This approach predicts that institutional economic relations can be developed within the context of transnational relations, complex interdependence, and international regimes. By using this approach, which will help us look at the economic relations between the two countries from different perspectives, we will consider the effective role of intra-state, regional, and international system-based factors on bilateral economic cooperation. While all of these factors are important in the economic relations between the two countries, the most important factor in bilateral economic cooperation will be the impact of positive and negative developments at the regional level. In the theoretical section of the thesis, we explain how the economic relations between Iran and Turkey can be connected within the context of the basic elements and analysis levels of liberal institutionalism. Next, we analyze the main factors contributing to the development of economic cooperation that emerged following the AK Party's rise to power in the 2000s. During this period, the positive trajectory of intra-state factors was the most effective factor in bilateral economic cooperation. However, the regional economic cooperation factor gained more weight compared to other levels of factors in the later stages of the period and contributed to economic cooperation. In the 2010s, the positive economic steps taken in the previous period were negatively affected by the regional factor of the Syrian crisis, as well as intra-state and international factors. However, despite the negative factors affecting economic relations between the two countries, both sides continued to keep their economic cooperation areas separate from political-security areas. This period will be examined as a period of partial settlement of cooperation within the framework of liberal institutionalism in the 2010s. In fact, within the framework of this approach, it has been concluded that the two countries experienced more suitable developments for a liberal institutionalism approach in the 2000s, but that liberal institutionalism was only partially operationalized in the 2010s. 06.03.2018 tarihli ve 30352 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Yükseköğretim Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile 18.06.2018 tarihli “Lisansüstü Tezlerin Elektronik Ortamda Toplanması, Düzenlenmesi ve Erişime Açılmasına İlişkin Yönerge” gereğince tam metin erişime açılmıştır. 2023-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12619/102521 Tunus modernleşmesinde ulemanın rolü = The role of the ulama in the modernization of Tunisia Akgün, Sinem Bu çalışma dört ana bölümden oluşmakta olup Tunus modernleşmesi sürecinde Fransız protektora döneminden Habib Burgiba dönemi dahil olmak üzere ulemanın rolünü merkeze almaktadır. İlk bölümde tezin teorik çerçevesinin sağlanması açısından modernleşme, sekülerleşme ve milliyetçilik literatürü din-devlet ilişkileri bağlamında incelenmektedir. İkinci bölümde Zeytune Cami'nin bir kurum olarak yeri ve öneminin yanı sıra Fransız protektorası döneminde ulemanın otoriteye ve onun modernleşme uygulamalarına yönelik konumu ve süreç içindeki tutumu, faaliyetleri incelenmektedir. Üçüncü bölüm ise Tunus'un bağımsızlık sürecinde Zeytunelilerin faaliyetlerine ve ulusal harekete katkılarına odaklanmaktadır. Çalışmanın dördüncü ve son bölümünde ise Tunus Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla birlikte ilk devlet başkanı olan Habib Burgiba'nın bağımsızlık sürecindeki faaliyetleri, Tunus modernleşmesi bağlamındaki reform faaliyetleri ve buna karşılık Zeytune'nin ve Zeytunelilerin bu süreçte ne şekilde ve nasıl bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Çalışmada Ek-1 bölümünde adı geçen şahsiyetlerin, ulemanın birçoğunun Zeytune ile ilişkileri ve hayatları hakkında bilgiler verilmiştir. Bu bölüm bu ilişkinin daha net görülmesi ve kavranması açısından önem arz etmektedir. Bu incelemeler yapılırken nitel araştırma yöntemleri kullanılmış olup literatür taraması sonucu elde edilen kitap, tez, makale ve haber gibi kaynaklar kullanılmıştır. Yapılan bu incelemeler sonucunda protektora döneminden Habib Burgiba dönemi de dahil olmak ulemanın dini temsiliyet rolü ve etkisinin modernleşme bağlamında çoğu zaman otorite tarafından araçsallaştırıldığı, meşrulaştırım aracı olarak kullanıldığı ve baskılandığı, ulemanın ise bu duruma, modernleşmeye ve toplumun beklentilerine karşı tutumlarının çoğu zaman zayıf fakat zamanla güçlendiği ve bu tutumları etkileyen faktörlerin çeşitli olduğu görülmüştür.; This thesis consists of four main chapters and focuses on the role of the ulama in the process of Tunisian modernization from the French protectorate to the Habib Bourguiba's era. In the first part, the literature of modernization, secularization and nationalism is examined in the context of religion-state relations in order to provide the theoretical framework of the thesis. In the second part, the place and importance of Zaytuna Mosque as an institution, as well as the position of the ulama towards the authority and its modernization practices during the period of the French protectorate, and their attitudes and activities during the process are examined. The third part focuses on the activities of the Zaytunians and their contributions to the national movement in the Tunisia's independence process. The fourth chapter, the last part of the study, reveals the activities of Habib Bourguiba, the first president after the establishment of the Tunisian Republic, during Tunisia's independence process, reform activities in the context of Tunisian modernization and, in turn, how and what role Zaytuna and Zaytunians played in this process. In the Appendix-1 of the study, information about the lives and relations of many of the personalities and ulama with Zaytuna is given. This section is significant in terms of seeing and comprehending this relationship more clearly. While making these studies, in addition to qualitative research methods, sources such as books, theses, articles, reports and news obtained as a result of literature review were used. As a result of these investigations, it has been deduced that from the Protectorate period until the end of the Habib Bourguiba period, the religious representational role and influence of the ulama has often been instrumentalized by authority in the context of modernization, used as a means of legitimization and repressed while the ulama's attitudes towards this situation, modernization and society's expectations are often weak but strengthened over time, and the factors affecting these attitudes were various. 06.03.2018 tarihli ve 30352 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Yükseköğretim Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile 18.06.2018 tarihli “Lisansüstü Tezlerin Elektronik Ortamda Toplanması, Düzenlenmesi ve Erişime Açılmasına İlişkin Yönerge” gereğince tam metin erişime açılmıştır. 2023-01-01T00:00:00Z