https://hdl.handle.net/20.500.12619/1017 2026-04-13T16:09:38Z https://hdl.handle.net/20.500.12619/103019 LYOTARD İLE AVANGARD SANAT VE YÜCE ESTETİĞİ ÜZERİNE DÜŞÜNMEK AYAS ÖNOL, TUĞBA Lyotard postmodernizm üzerine yazmaya başladığında ve bir estetik kategori olarak yücenin taşıdığı olanakları araştırırken 1980 sonrasında aynı zamanda postmodern sanat için bir estetik teori de geliştirir. Ona göre sanat, yüceye tanıklık eder ve özellikle soyut ekspresyonizmde temsilin sınırlarına işaret eder. Bu makalede Lyotard’ın Burke ve Kant’ın yüce teorileriyle avangard sanat arasında kurduğu ilişki, filozofun Inhuman (L’Inhumain) kitabının konuya ilişkin yazılarının yakın bir okuması yapılarak incelenecektir. Resim sanatı kapsamında Amerikan Soyut Dışavurumculuk akımının önemli temsilcilerinden Barnett Newman’ın eserlerini yüce estetiği bağlamında değerlendiren Lyotard, bu vesile ile sanatta zamansallık kavramını tartışmaya açar ve sanatı bir olay (event) olarak sorunsallaştırır. Bu çalışma, Lyotard’ın, Burke ve Kantçı yüce teorileri ile avangard resim sanatı arasında nasıl bir bağlantı kurduğunu; Newman’ın resimlerinin Lyotard’ın postmodern sanat kuramındaki yerini ve son olarak da bu yaklaşımına getirilen eleştirileri ortaya koyacaktır. 2019-11-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12619/101338 Haraway’in Simpoiesis Kavramı ve Birlikte-Düşünme Pratikleri AYAS ÖNOL, TUĞBA Donna Haraway, dünyanın sonunun ümitsizlik içinde ilan edildiği yirmi birinci yüzyılda karşılaştığımız sorunlarla sanat, teknoloji ve bilimin eşsiz bir birleşimiyle başa çıkabileceğimizi iddia eder. Bunun için siborg, yoldaş türler ve sınırsız sayıda muhtelif melez ilişkilenmeler gibi kavram ve kavrayışlarla bize yaratıcılık ve veriyi daha önce yapılmamış bir biçimde ilişkilendirmeyi önerir. Bu yazıda kendisini özellikle çevrecilik sorunları, bitki ve hayvan refahı, doğa ile farklı insan kültürlerinin etkileşimleri konusunda faaliyet gösteren beşerî, sosyal ve doğa bilimlerinde yetenekli bir akademisyen olarak betimleyen Haraway’in insan merkezli yaşamın getirdiği sorunlara karşı önerdiği dünyayla birlikte-düşünmek nosyonu incelenecektir. Bu amaçla öncelikle Haraway’in Chthulusen ve simpoiesis kavrayışları Harawayci anlamda dünya üzerinde birlikte-düşünebilmenin olası koşulları olarak ele alınacaktır. Ardından Haraway’in sanat, bilim ve teknoloji iş birlikleri olarak nitelediği Kroşe Mercan Kayalıkları (Crochet Coral Reef) Projesi ve Never Alone adlı video oyunu, iki farklı birlikte-düşünme pratiği olarak dünyada birlikte iyileşebilmek ve Haraway için bir söylemsel inşa olan doğanın, rejenerasyonu fikrini daha iyi anlamak için tartışmaya açılacaktır. 2023-12-20T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12619/96533 Foucault’nun Heterotopyaları: Kapatma ve Kapanma Pratiklerinin Çağdaş Sanata Yansıması Erdoğdu Özgenç, Neslihan; Ertop, Sümeyye Foucault’nun heterotopya kavramı heterojen kimliğiyle, birbiriyle bağdaşmaz unsurların yan yana, üst üste geldiği, ötekiliğin deneyimlendiği mevkileri yansıtır, postmodern dönemin hetorojenliğe ve ötekiliğe atfettiği özgürleştirici potansiyel ile bu kavram sanat alanında da sıkça karşımıza çıkmaktadır. Heterotopyalar, mekânsal yaşam alanına karışarak tecrit edebilir ve nüfuz edebilir niteliğiyle, kapatma ve kapanma pratiklerinde toplumsal bir karşılaşma imkânı sunarak ötekiliğe açılan geçitleri yaratır. Modern dönemde kapatma pratiklerinde tecrit, norm merkezli ayrıştırma sistemine dayanan, öznenin sabitlendiği panoptik bir disiplin biçimiyle yapılmıştır. Bu dönemde kapatma pratiklerinde panoptizm, yalnızca itaatkâr bedenler üretmemiş, aynı zamanda modern ruhu da tahakküm altına alarak kapanma pratiklerinin kabulünü kolaylaştırmıştır. Postmodern dönemin kaotik, heterojen kent imgesi içinde kapanma pratikleri, kamusal alana sızarak tahakküm mercii olmadan özgürlük fantazmagoryasıyla öznenin kendini sınırladığı bir mekanizmaya dönüşmüştür. Kapatma-‐kapanma pratikleri çağdaş sanata da yansıyarak, ötekiliğin özgürleştirici potansiyelinin gündelik karşılaşma formlarıyla sunulduğu deneyim alanlarını yaratmaktadır. Bu makalede, heterotopya alt başlığı altında incelenen kapatma-‐‑kapanma pratiklerinin tarihsel süreci irdelenerek, çağdaş sanattaki yansımalarını eserler üzerinden biçim-‐‑içerik analizleriyle ortaya koymak amaçlanmıştır. 2021-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12619/96532 NEO-LİBERALİZM EKSENİNDE SANAT EMEĞİ ve PREKARİTE ERDOĞDU, NESLİHAN; YILMAZ, ŞİRİN; Parlak, Volkan Günümüzde Post-Fordizm, modern kapitalizmin Fordist üretim biçiminden farklı olarak, yaratıcı ifadeyi ve sembolik maddi üretimi yani gösterge üretimini, Neoliberalizmle birlikte kendi ekonomi politiğinin temel niteliğine dönüştürmüştür. İş ve iş gücü açısından bakıldığında; Post- Fordist üretim koşulları beraberinde, Fordist üretim sürecinin temel unsuru olan “proletarya”ya alternatif olarak; “prekarya” kavramı öne sürülmektedir. Buna göre, yeni ve üzerinde tartışmaların sürdüğü Prekarya kavramı, merkezinde güvencesiz çalışma koşullarının olduğu, kendi içinde büyük ölçüde çeşitlenen, esnek /yarı zamanlı çalışan kitleyi tanımlar. Sanatın, kültürün ve ticaretin bu denli iç içe geçtiği neoliberal dönemde, uluslararası bir yarışa dönen sanat ve tasarım dünyasının inşasında yer alan kültür işçileri de Prekarya’ya dahil edilmektedir. Günümüz kültür sanat süreçleri ve bu süreçlerin küresel kapitalizm tarafından kurgulanan simulatif gerçekliğinin arkasında, bir emek sömürüsü yatmaktadır. Kültürün öne çıkmasının, ekonomik dönüşümlerin ve küresel kapitalizmin etkisiyle, sanatın ve ticaretin bu denli yan yana oluşu, “emek” sorununu da beraberinde getirmekte ve kültürün kendisinin bir endüstri ve kültür ürünlerinin de metalar haline geldiği bir ortamda, kültür emeği göz ardı edilmektedir. Bu çalışma; son dönemlerde birçok açıdan tartışmaların sürdüğü bu çelişkili alanı; sınıf, kültür ve emek kavramları üzerinden ele alarak, sanat emeği ve kültür işçilerini prekarya kavramı üzerinden irdelenmektedir. 2021-06-05T00:00:00Z