https://hdl.handle.net/20.500.12619/74306 Sun, 05 Apr 2026 12:43:18 GMT 2026-04-05T12:43:18Z https://hdl.handle.net/20.500.12619/101842 Yeni İstanbul ve Headway ders kitaplarının yazma yaklaşımları bakımından karşılaştırılması = Comparison of writing approaches in New Istanbul and Headway coursebooks İlbilgi, Damla Günümüzde yazma süreci, herkesin kullanabileceği birçok yaklaşımı içeren geniş bir yelpazeye sahiptir. Bu yaklaşımlar, yazma sürecinde farklı disiplinlerden gelen araştırmacılar tarafından geliştirilmiştir. Yazma becerisi, bireylerin günlük yaşamlarında, akademik ve mesleki hayatlarında önemli bir rol oynamaktadır. Yazma becerisini geliştirmek için, farklı türde yazma yaklaşımları kullanılmaktadır. Yazma yaklaşımları, öğrencilere yazma sürecinde rehberlik etmek için kullanılan stratejilerdir. Bu yaklaşımlar, öğrencilerin yazma sürecini daha sistemli ve etkili bir şekilde takip etmelerini sağlar. Farklı yaklaşımların kullanılması, öğrencilerin farklı ihtiyaçlarını karşılamaya yardımcı olabilir ve onların yazma becerilerini geliştirmelerine yardımcı olabilir. Farklı yazma yaklaşımlarının benimsenmesinde ve yazma becerilerinin geliştirilmesinde ders kitapları gerekli araçları ve bilgileri sunmaktadır. Bu çalışmada yabancı dil olarak Türkçe ve İngilizce ders kitaplarının yazma yaklaşımları bakımından değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Yabancı dil olarak Türkçe ve İngilizce öğretiminde kullanılan ders kitaplarının yazma yaklaşımları bakımından karşılaştıran çalışmaların eksik olduğu görülmektedir. Yapılacak olan çalışma literatüre yeni bir katkı sunma potansiyeline sahiptir. Bu amaç doğrultusunda, Türkçe ve İngilizce öğretmenleri tarafından kullanılan ders kitaplarındaki yazma bölümleri, yazma sürecini desteklemek için kullanılan yaklaşımlar açısından karşılaştırılmıştır. Yazma etkinliklerinin incelenmesinde kullanılacak değerlendirme ölçütleri, yazma öğretimi alanındaki kaynaklardan elde edilen bilgilere dayalı olarak oluşturulmuştur. Ayrıca, benzer tez çalışmaları ve yazma öğretimi üzerine yapılan diğer çalışmalar da değerlendirme ölçütlerinin geliştirilmesine katkı sağlamıştır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Veriler, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan "Yeni İstanbul" (A1, A2, B1, B2, C1) ve yabancı dil olarak İngilizce öğretiminde kullanılan "Headway" (A1, A2, B1, B2, C1, C2) ders kitaplarındaki yazma etkinliklerinin incelenmesi ve yazma yaklaşımları bakımından değerlendirilmesiyle oluşturulmuştur. Son bölümde elde edilen veriler ve karşılaştırmalar tablo halinde sunularak yorumlanmıştır. Türkçe ve İngilizce ders kitaplarında kullanılan yazma yaklaşımlarının benzerlikleri ve farklılıkları ortaya konmuştur. Ortaya çıkan sonuçlara göre Yeni İstanbul yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında ürün odaklı yaklaşım kapsamında tamamlama etkinlikleri dışında diğer kontrollü yazma etkinliklerine yeterli sayıda yer verilmediği görülmektedir. Headway ve Yeni İstanbul ders kitapları tür odaklı yaklaşım bakımından incelendiğinde sayıca en fazla yer verilen yazı türlerinin aynı olmadığı görülmektedir. Süreç odaklı yaklaşıma ait yazma etkinliklerinin her iki öğretim setinde de çok az sayıda olduğu göz önüne alındığında, bu yaklaşımın tüm dil düzeylerinde daha fazla yer bulması gerekmektedir. Bu çalışma yazma yaklaşımların ders kitaplarında nasıl daha etkili bir şekilde kullanılabileceğine ilişkin yeni fikirler oluşturulmasına yardımcı olacaktır. Aynı zamanda elde edilen bilgiler sayesinde öğretmenlerin öğrencilerinin yazma becerilerini geliştirmelerine yardımcı olmak için uygun ders kitaplarını seçmelerine ve yazma sürecini desteklemek için uygun yaklaşımları benimsemelerine yardımcı olması amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Yabancı Dil Olarak Türkçe, Yabancı Dil Olarak İngilizce, Ders Kitapları, Yazma Yaklaşımları, Yazma Etkinlikleri; Today, the writing process includes a wide range of approaches that anyone can use. These approaches have been developed by researchers from different disciplines for the writing process. Writing skills play an important role in individuals' daily lives, academic and professional careers. Different types of writing approaches are used to improve writing skills. Writing approaches are strategies used to guide students in the writing process. These approaches enable students to follow the writing process more systematically and effectively. The use of different approaches can help meet the different needs of students and help them improve their writing skills. Coursebooks provide the necessary tools and information to adopt different writing approaches and improve writing skills. The aim of this study is to evaluate Turkish and English language coursebooks in terms of writing approaches. It is observed that there is a lack of studies comparing the writing approaches in teaching Turkish and English as foreign languages. This study has the potential to make a new contribution to the field. For this purpose, the writing sections in the coursebooks used by Turkish and English teachers were compared in terms of the approaches used to support the writing process. The assessment criteria to be employed in the examination of writing activities have been developed based on information obtained from sources within the field of writing instruction. Furthermore, similar thesis studies and other research conducted on writing instruction have also contributed to the development of these assessment criteria. The document scanning model, one of the qualitative research methods, was used in this study. The data was collected by examining the writing activities in the Turkish language coursebook "Yeni İstanbul" (A1, A2, B1, B2, C1) and the English language coursebook "Headway" (A1, A2, B1, B2, C1, C2) and evaluating them in terms of writing approaches. In the final section, the obtained data and comparisons were presented in table form and interpreted. The similarities and differences in writing approaches used in Turkish and English language coursebooks were revealed. Based on the findings, it is evident that in the Yeni İstanbul Turkish language teaching textbooks for foreign learners, there is a lack of an adequate number of controlled writing activities apart from completion exercises within the product-focused approach. When examining the Headway and Yeni İstanbul textbooks in terms of the genre-focused approach, it is noted that the types of writing included do not have the same quantity. Considering that there are very few writing activities related to the process-focused approach in both teaching sets, it is necessary for this approach to have a greater presence at all language proficiency levels. This study will help generate new ideas on how writing approaches can be more effectively used in coursebooks. Additionally, the information obtained will help teachers select appropriate coursebooks to improve their students' writing skills and adopt suitable approaches to support the writing process. Keywords: Turkish as a Foreign Language, English as a Foreign Language, Coursebooks, Writing Approaches, Writing Activities. 06.03.2018 tarihli ve 30352 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Yükseköğretim Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile 18.06.2018 tarihli “Lisansüstü Tezlerin Elektronik Ortamda Toplanması, Düzenlenmesi ve Erişime Açılmasına İlişkin Yönerge” gereğince tam metin erişime açılmıştır. Sun, 01 Jan 2023 00:00:00 GMT https://hdl.handle.net/20.500.12619/101842 2023-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12619/101841 Çocuk kitaplarında toplumsal cinsiyet rolleri = Gender roles in children's books Temellioğlu, Şeyma Hatice İnsan, içine doğduğu çevre ile yaşam boyu devam eden bir etkileşim içindedir. Doğduğu ilk andan itibaren başlayan bu etkileşim, bireyin davranış ve düşünce yapısının gelişimindeki en büyük faktörlerden biridir. Toplum, kendisini oluşturan bireylerin davranış ve düşünce yapılarını şekillendirmenin yanı sıra onları çeşitli sınıflandırmalara tabii tutar. Toplumun, bireyleri ayrıştırdığı sınıflandırmalarının en başında cinsiyet bağlamındaki erkek/kadın sınıflandırması gelmekte ve bireye, toplum tarafından çeşitli cinsiyet rolleri atfedilmektedir. Bu sınıflandırmanın doğrultusunda bireyler, cinsiyet özelliklerine ve cinsiyet rollerine dair algılarını çocukluklarından başlayan bir süreç boyunca çevrelerinin etkisi altında edinmekte ve şekillendirmektedirler. Çocukların, dilsel ve düşünsel becerilerini destekleyen, onları farklı konularla, olaylarla ve fikirlerle tanıştıran çocuk kitapları; düşünce, bilgi, tutum ve davranış âlemindeki toplumsal cinsiyet rolleri algısının oluşumunda büyük rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı da çocuk kitaplarında toplumsal cinsiyet rollerine nasıl yer verildiğini belirlemektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışma modeli kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubunu, Sakarya il ve ilçelerinin halk kütüphanelerindeki çocuk kitapları bölümünde ortak olarak yer alan kitapların arasından tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilen 10 yerli ve 10 yabancı kitap oluşturmaktadır. Veriler 20 kitabın toplumsal cinsiyet rolleri bağlamı çerçevesinde incelenerek kullanılan ifadelerden elde edilmiştir. Benzer ifadeler bir araya getirilerek Kadın, erkek, kız çocuk ve erkek çocuk olarak ele alınan cinsiyet rolleri; "cinsiyetlere atfedilen karakterler", "cinsiyetlere atfedilen kişilik özellikleri", "cinsiyetlere atfedilen meslekler", "cinsiyetlere atfedilen eylemler" "cinsiyete yönelik atfedilen nesneler", "cinsiyete atfedilen fiziksel unsurlar" ve "cinsiyetlerin bulunduğu mekânlar" şeklinde 7 kategori oluşturulmuştur. Çalışmada kadın ve erkek karakterlerin gösterimine eşit oranlarda yer verilmediği; erkek figürün gösteriminin, kadın figürü gösteriminden çok daha fazla olduğu analiz edilmiştir. Aynı zamanda incelenen çocuk kitaplarında geleneksel cinsiyet rollerine sıkça yer verildiği, kadın ve erkeğin toplumsal cinsiyet kalıp yargılarıyla gösterildiği sonucuna ulaşılmıştır.; Man is in a lifelong interaction with the environment he was born into. This interaction, which starts from the first moment of birth, is one of the biggest factors in the development of an individual's behavior and mentality. Society not only shapes the behavior and thought structures of the individuals that compose it, but also subjects them to various classifications. At the beginning of the classifications that the society separates individuals, the male/female classification in the context of gender comes first and various gender roles are attributed to the individual by the society. In line with this classification, individuals acquire and shape their perceptions of gender characteristics and gender roles under the influence of their environment throughout a process starting from their childhood. Children's books that support children's linguistic and intellectual skills and introduce them to different subjects, events and ideas; plays a major role in the formation of the perception of gender roles in the realm of thought, knowledge, attitude and behavior. The aim of this study is to determine how gender roles are included in children's books. The research was conducted using the case study model, one of the qualitative research methods. The study group consists of 10 domestic and 10 foreign books selected by stratified sampling method among the books that are common in the children's books section of the public libraries of Sakarya province and its districts. The data were obtained from the expressions used by examining 20 books within the context of gender roles. Combining similar expressions, gender roles as women, men, girls and boys; 7 categories were created: "characters attributed to genders", "personal characteristics attributed to genders", "occupations attributed to genders", "actions attributed to genders" "objects attributed to gender", "physical elements attributed to gender" and "places with genders". In the study, the representation of male and female characters was not included in equal proportions; It has been analyzed that the representation of the male figure is much more than the representation of the female figure. At the same time, it was concluded that traditional gender roles are frequently included in the children's books examined and women and men are shown with gender stereotypes. Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://hdl.handle.net/20.500.12619/101841 2022-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12619/101435 Değer eğitimine yönelik etkinliklerle matematik öğretimi: 5.sınıf örneği = Values education oriented maths teaching: 5 th class instance Akyıldız, Medine Bu araştırma, matematik dersi "Sayılar ve İşlemler" ve "Geometri ve Ölçme" öğrenme alanlarında yer alan 5.sınıf kazanımlarından oluşmaktadır. Değer ağırlıklı matematik öğretiminin nasıl ve hangi etkinliklerle yapılabileceği araştırma konusunu oluşturmaktadır. Bununla birlikte etkinliklerden elde edilen sonuçlara göre; matematik öğretimi sırasında hangi değerler ve becerilerin destekleneceğine dair; alana yönelik bir matematik ders uygulama örneği sunmak ve öneriler getirmek amaçlanmaktadır. Ortaokul 5.sınıf matematik derslerinde değer eğitimine dair etkinlik uygulamalarının olmaması, Ortaokul 5.sınıf matematik derslerinde; yardımlaşma, tarihsel mirasa duyarlılık, doğal çevreye duyarlılık, hayvanseverlik, temiz olma, kültürel mirasa saygı değerlerine ilişkin etkinlikler olmaması ve öğrencilerin bu değerlere ilişkin farkındalıklarının oluşmamasının nedenlerinden biri olmasından dolayı bu araştırma yapılmıştır. Araştırma 2021-2022 eğitim-öğretim yılında 10 hafta boyunca, 8 etkinlik ile 5.sınıfta eğitim görmekte olan 12 erkek 8 kız toplamda 20 öğrenciyle yürütülmüştür. Araştırmada çalışma grubu belirlenirken kolay ulaşılabilir örneklem kullanılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması deseniyle yürütülen çalışmada veriler doküman(etkinlikler, video kayıtları diyaloglar vb.), görüşme, katılımcı gözlem ve yarı yapılandırılmış görüşmeyle elde edilmiştir. Elde edilen veriler betimsel ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda yapılan etkinliklerle öğrencilerin, değer ağırlıklı matematik öğretimine dair olumlu düşüncelerde olduğu ve öğrencilerin değerlere dair farkındalıklarının oluştuğu görülmektedir. Uygulanan etkinlikler sonucunda öğrencilerin büyük bir kısmının hedeflenen kazanımlar ve eleştirel düşünme, problem çözme ilişkilendirme ve akıl yürütme, etkili iletişim, sosyal katılım, empati kurma, mekân, zaman ve kronolojiyi anlama becerilerine sahip olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca aile büyüklerine saygı, arkadaş sevgisi, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, dini günlere saygı, dini ve manevi unsurlara duyarlılık, doğal çevreye duyarlılık, doğa sevgisi, estetik duyarlılık, fedakârlık, hayvanseverlik, insana değer verme, israf etmeme, kültürel mirası korumaya duyarlılık, merhamet, milli ve evrensel değerlere duyarlılık, müzikseverlik, paylaşma, sağlıklı olmaya önem verme, sanata saygı, saygı, sevgi, sorumluluk sahibi olma, tarihsel mirasa duyarlılık, toplumsal olaylara duyarlılık, Türk büyüklerine saygı, yardımlaşma değerleri araştırmanın bulguları gözlemlenmiştir. Araştırma sonuçları doğrultusunda, eğitimcilere, değerler eğitimini etkinlik temelli yürütmeleri, öğrencilerin yaşlarına uygun matematik ders planları oluşturmaları; milli eğitim bakanlığına ise değer ağırlıklı matematik öğretiminin yapılabilmesi için öğretmen yeterlilik eğitimlerinin verilmesi önerileri verilebilir. Anahtar Kelimeler: Eğitim, değerler eğitimi, matematik öğretimi, değerler eğitimine yönelik etkinliklerle matematik öğretimi.; This research consist of 5th class earnings in "Numbers and Operation" and "Geometry and Measurament" learning areas. Subject of this research is how and with which activities could be done in values education oriented maths teaching. Research aimed to present an example in practiceand offer suggestions about supporting values and skills according to activity results. This research made because 5th Class Math Lessons has no activity about solidarity, sensitivity of historical heritage, sensitivity to natural environment, animal philantrophy, respect for cultural heritage and keeping envionment clean, and the absence of activities lack of awareness about the values above. The research carried on for 10 weeks in 2021-2022 Academic Year with 8 activities over 12 boys and 8 girls at 5th Class. Easily accesible samples picked during the research. The data get through documents (activities, video records, dialogues ect.), meetings, participant observations, semi- structured interview and qualitative research method/activity method is used. The data obtained subjected to descriptative and content analysis. As a result of research it is observed students have positive thinking and started to raise awareness. As a result of activities it is observed a big part of students had targeted gains andand critical thinking, problem solving, attribution and reasoning, effective communication, social participation, empathizing, understanding space, time and chronology skills. Moreover respect for elders, love of friends, scientificy, diligence, solidarity, respect for religious days, sensivity to religious and spiritual elements, sensivity to natural environment, nature love, aesthetic sensivity, sacrifice, animal philantrophy, valuing people, not to waste, sensitivity to protecting cultural heritage, mercy, sensitivity to national and universal values, music love, share, care about being healthy respect for art, respect, love, taking responsibility, sensitivity to historical heritage, sensitivity to social events, respect to Turkish Elders are observed as a researh finding. In line with research results, teachers could be recommended to go through with activities for values education and prepare age appropriate lesson plans and Ministry of Education could be recommended to set qualification training for teachers. Keywords: Education, values education, maths education, values education oriented maths teaching with 06.03.2018 tarihli ve 30352 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Yükseköğretim Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile 18.06.2018 tarihli “Lisansüstü Tezlerin Elektronik Ortamda Toplanması, Düzenlenmesi ve Erişime Açılmasına İlişkin Yönerge” gereğince tam metin erişime açılmıştır. Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://hdl.handle.net/20.500.12619/101435 2022-01-01T00:00:00Z https://hdl.handle.net/20.500.12619/101433 Veri bilimi etkinliklerinin ortaokul öğrencilerinin bilgi işlemsel düşünme becerilerine etkisi = The effect of data science activities on computational thinking skills of secondary school students Ayazoğlu, Öznur Teknoloji hızla gelişirken, bireylerin bu gelişime kolayca uyum sağlamaları için gereken becerilerden biri de bilgi işlemsel düşünme becerisidir. Bu çalışmanın amacı ortaokul öğrencileri için geliştirilen veri bilimi etkinliklerinin küçük yaştan itibaren sahip olunması gereken bir beceri olan bilgi işlemsel düşünme becerisine etkisinin incelenmesi ve uygulanan programın öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesidir. Çalışma 7. sınıfta öğrenim gören 19 öğrenci ile yürütülmüştür. Bu çalışmada nitel verilerle desteklenmiş, nicel araştırma yöntemlerinden tek gruplu ön-test son-test zayıf deneysel desen kullanılmıştır. Çalışmada önce yarı yapılandırılmış görüşme tekniği uygulanarak ihtiyaç analizi yapılmış ve nitel verilere dayalı olarak deneysel çalışma tasarlanmıştır. Elde edilen veriler analiz edildikten sonra ortaokul öğrencileri için veri bilimi etkinlikleri geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Uygulama süreci öncesinde ve sonrasında bilgi işlemsel düşünme becerisi başarı testi ve bilgi işlemsel düşünme becerisi öz yeterlik algısı ölçeği kullanılarak nicel veriler elde edilmiş ve bağımlı-bağımsız örneklem t testi kullanılarak analiz edilmiştir. Nicel veriler elde edildikten sonra çalışmanın son aşamasında öğrencilerin etkinlikler ve uygulama süreci hakkında görüşleri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile alınmış ve veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Ortaokul öğrencileri için geliştirilen veri bilimi etkinliklerinin uygulama sonucunda bilgi işlemsel düşünme becerisi akademik başarıları ön test- son test arasında anlamlı bir fark olduğu sonucuna varılmıştır. Elde edilen bu sonucun cinsiyet açısından anlamlı olmadığını sonucuna varılmıştır. Çalışma sonucunda öğrencilerin bilgi işlemsel düşünme becerisi öz yeterlik algıları ön test- son test arasında test genelinde anlamlı bir fark olduğu ortaya çıkmıştır. Fakat ölçek alt boyutlarına bakıldığında problem çözme yeterliği alt boyutunda ön test-son test arasında anlamlı bir fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerle yapılan görüşme sonucunda veri bilimi etkinliklerinin problem çözme ve düşünme becerilerini geliştirdiğinin, öğrendikleri bilgilerin ve kazandıkları becerilerin akademik başarılarına ve kişisel gelişimlerine olumlu yönde katkı sağladığı sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Bilgi işlemsel düşünme becerisi, veri bilimi, veri bilimi etkinlikleri, ortaokul öğrencileri; Having computational thinking skills is necessary to adapt to rapidly developing technology. Computational thinking is a skill that should be acquired from an early age. The aim of this study is to examine the effects of data science activities developed for secondary school students on computational thinking skills and to evaluate the applied program according to student opinions. The study was conducted with 19 students studying in the 7th grade. In the study, a needs analysis was first conducted by applying semi-structured interview technique and an experimental study was designed based on qualitative data. After the obtained data were analyzed, data science activities were developed and implemented for middle school students. In this study, a single-group pre-test post-test weak experimental design, which is supported by qualitative data, was used. While obtaining quantitative data before and after the implementation process, the computational thinking skills achievement test and the computational thinking skills self-efficacy perception scale were used. The obtained data were analyzed by using the dependent-independent sample t-test. At the last stage of the study, students' opinions about the activities and the implementation process were taken. Opinions were obtained with a semi-structured interview form. Obtained qualitative data were analyzed by content analysis method. As a result of the implementation of the data science activities developed for middle school students, it was concluded that there was a significant difference between the pre-test and post-test of the academic achievement of computational thinking skills. It was concluded that this difference was not significant in terms of gender variable. Across the test, as a result of the study, it was revealed that there is a significant difference between the students' computational thinking skills self-efficacy perception pre-test scores and their computational thinking skills self-efficacy perception post-test scores. However, when the sub-dimensions of the scale were examined, it was concluded that there was no significant difference between the pre-test and post-test in the problem solving competence sub-dimension. As a result of the interviews, students reported that data science activities improved their problem solving skills and thinking skills. At the same time, it was concluded that the knowledge they learned and the skills they gained contributed positively to their academic success and personal development. Keywords: Computational thinking, data science, data science activities, secondary school students 06.03.2018 tarihli ve 30352 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Yükseköğretim Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile 18.06.2018 tarihli “Lisansüstü Tezlerin Elektronik Ortamda Toplanması, Düzenlenmesi ve Erişime Açılmasına İlişkin Yönerge” gereğince tam metin erişime açılmıştır. Sun, 01 Jan 2023 00:00:00 GMT https://hdl.handle.net/20.500.12619/101433 2023-01-01T00:00:00Z